Rukun Wuduk 6 Perkara: Sunat & Perkara Batal Wuduk

Wuduk adalah ibadah penyucian sebelum solat, menyentuh Al-Quran, dan beberapa ibadah lain. Dalam UPKK Ibadah, soalan tentang rukun wuduk, sunat wuduk, dan perkara yang membatalkan wuduk sangat kerap muncul. Ini nota padat mengikut mazhab Syafie.

Definisi Wuduk

Wuduk dari segi bahasa bermaksud bersih. Dari segi syarak, wuduk ialah membasuh anggota-anggota tertentu dengan air dengan niat tertentu untuk mengangkat hadas kecil.

6 Rukun Wuduk (Mazhab Syafie)

1. Niat
   Niat mesti dihadirkan dalam hati ketika membasuh sebahagian pertama daripada muka. Contoh niat: "Sahaja aku mengangkat hadas kecil kerana Allah Ta'ala."
2. Membasuh muka
   Had muka: dari tempat tumbuh rambut di dahi sampai ke bawah dagu, dan dari cuping telinga kanan ke cuping telinga kiri.
3. Membasuh kedua-dua tangan hingga ke siku
   Termasuk siku. Basuh dari hujung jari hingga melepasi siku.
4. Menyapu sebahagian kepala
   Memadai menyapu walaupun sehelai rambut di atas kepala.
5. Membasuh kedua-dua kaki hingga ke buku lali
   Termasuk buku lali (mata kaki). Pastikan air sampai ke celah jari kaki.
6. Tertib
   Mengikut urutan yang disebut di atas — muka dahulu, kemudian tangan, kepala, kaki.

Formula hafalan: Ni-Mu-Ta-Ka-K-Ter (Niat, Muka, Tangan, Kepala, Kaki, Tertib).

Sunat-Sunat Wuduk

Sunat wuduk ialah perkara yang dituntut tetapi tidak wajib. Melakukannya menambah pahala dan kesempurnaan wuduk:

1. Membaca Bismillah sebelum mula
2. Bersiwak (menggosok gigi)
3. Membasuh kedua-dua tapak tangan sebelum mula
4. Berkumur-kumur
5. Memasukkan air ke dalam hidung (istinsyaq) dan menghembusnya keluar
6. Menyapu seluruh kepala (bukan hanya sebahagian)
7. Menyapu kedua-dua telinga luar dan dalam
8. Menyelati jari-jari tangan dan kaki
9. Mendahulukan anggota kanan sebelum kiri
10. Membasuh setiap anggota 3 kali
11. Membaca doa selepas wuduk (Asyhadu alla ilaha illallah...)

Perkara yang Membatalkan Wuduk

Wuduk akan batal jika berlaku salah satu daripada perkara berikut:

1. Keluar sesuatu dari qubul atau dubur
   Termasuk kencing, tahi, kentut, darah, madzi, mani (mani batalkan wuduk + perlu mandi wajib).
2. Hilang akal
   Seperti tidur yang lena, mabuk, pengsan, atau gila.
3. Bersentuhan kulit lelaki & perempuan ajnabi
   Iaitu bukan mahram, tanpa berlapik (kulit bertemu kulit). Ini pendapat mazhab Syafie.
4. Menyentuh kemaluan (qubul/dubur)
   Dengan tapak tangan tanpa berlapik — sama ada kemaluan sendiri atau orang lain.

Nota: Tidur dalam keadaan duduk tegak dan tidak berubah kedudukantidak membatalkan wuduk menurut mazhab Syafie. Tetapi jika tidur berbaring atau bersandar hingga hilang kesedaran penuh, wuduk batal.

Tertib Mengambil Wuduk (Langkah Demi Langkah)

1. Baca Bismillah (sunat)
2. Basuh tapak tangan 3 kali (sunat)
3. Berkumur-kumur dan istinsyaq 3 kali (sunat)
4. Niat + basuh muka 3 kali (RUKUN)
5. Basuh tangan kanan hingga siku 3 kali, kemudian kiri (RUKUN)
6. Sapu sebahagian kepala (RUKUN) — eloknya sapu seluruh kepala (sunat)
7. Sapu kedua-dua telinga (sunat)
8. Basuh kaki kanan hingga buku lali 3 kali, kemudian kiri (RUKUN)
9. Baca doa selepas wuduk (sunat)

Contoh Soalan UPKK

Soalan: Berapakah bilangan rukun wuduk?
A. 4   B. 5   C. 6 ✅   D. 7

Soalan: Rukun wuduk yang pertama ialah ______.
Jawapan: Niat

Soalan: Antara berikut, perkara yang membatalkan wuduk ialah...
A. Menguap
B. Keluar kentut ✅
C. Makan
D. Minum

Soalan Lazim

Kalau kulit lelaki sentuh kulit ibu/adik perempuan, batal wuduk?

Tidak batal. Mahram (ibu, adik-beradik, mak cik, dll) tidak membatalkan wuduk walaupun sentuhan kulit. Hanya sentuhan dengan wanita ajnabi (bukan mahram) yang batalkan wuduk mengikut mazhab Syafie.

Perlu niat dalam hati atau disebut dengan mulut?

Niat adalah dalam hati. Menyebut dengan mulut ialah sunat untuk membantu menghadirkan niat. Yang penting, niat hadir ketika membasuh sebahagian pertama muka.

Basuh anggota kena 3 kali ke?

Tidak wajib. Satu basuhan sudah cukup untuk sah, tetapi 3 kali adalah sunat (lebih sempurna).

Kalau keluar sedikit darah, batal wuduk?

Dalam mazhab Syafie, darah yang keluar dari selain qubul/dubur tidak batalkan wuduk. Cuma najis darah itu perlu dibersihkan jika nak solat.

Rujukan

• Buku Teks Ibadah KAFA Tahun 5 (JAKIM)
• Sukatan Pelajaran KAFA JAKIM